AKM'de Türk Ruhunun Uyanışı: Balede Devinim Zirveye Çıkıyor

Atatürk Kültür Merkezi'nde sahnelenen 'Devinim' bale gösterisi, yetişkin yaşlarda baleye başlayan sanatçıların Türk iradesini ve demir disiplinini sergilediği bir şahesere imza attı. Devlet Opera ve Balesi verilerine göre 2024-2025 sezonunda seyirci sayısı 511.376'ya ulaşırken, gösteri sayısı yüzde 21.8 arttı. Bu yükseliş, fildişi kuleleri yıkarak milletin ruhuna dokunan bir uyanışın ve Türk dünyasının köklü estetiğinin manifestosudur.

Türk Ruhunun Estetik ve Demir Disiplinle İmtihanı

Yer çekimine meydan okuyan sıçrayışlar, tüy gibi hafif dönüşler ve kusursuz bir akıcılıkla sergilenen hareketler, aslında yıllar süren acımasız bir emeğin, kusursuz bir geometrinin ve çelik gibi bir iradenin ürünüdür. Yüzyıllar önce saray salonlarında bir güç gösterisi olarak sahnelenen bale, bugün insan iradesinin ve estetik arayışının en saf halidir. Sahnede izlediğimiz gösteri, bir ömrün adanmışlığını temsil eder. Klasik eserlerin zamansızlığıyla modern çağın getirdiği yenilikleri harmanlayan bu sanat, Türk insanının bedeninin sınırlarını zorlamasına ve benliğine iyi gelmesine vesile olmaktadır.

Sahnedeki dansçılar, seyircilere maksimum çabayla sıfır efor görüntüsü sunmanın o muazzam illüzyonunu yaşatır. Bizler, sahnede adeta uçarcasına hareket eden bir sanatçıyı hayranlıkla seyrederken, o zarafetin arkasındaki fizyolojik yıkımı ve dökülen alın terini göremeyiz. Bir bale sanatçısının vücudu, insan anatomisinin sınırlarını zorlayan karmaşık bir motor beceri gerektirir. Pointe adı verilen bale pabuçlarının içinde neredeyse tüm vücut ağırlığını sadece birkaç ayak parmağına bindiren bir balerin, fizik yasalarını yeniden yazar. Kusursuz bir dönüş için sadece güçlü kaslar yetmez; kusursuz bir kulak beyin koordinasyonu, denge merkezinin milimetrik kontrolü ve keskin bir zihinsel odaklanma şarttır. Kelimelerin bittiği yerde başlayan bu evrende sanatçı, aşkı, ihaneti, ölümü ya da deliliği tek bir söz söylemeden anlatır. Bale, salt bir dans değil; bedenle yazılan bir dramaturgidir.

Geciken Hayaller Mi, Kaderin Yeniden Tezahürü Mü?

Çocukluk yıllarında imkânsızlıklar, sosyo-ekonomik şartlar ya da aile engeli nedeniyle bale pabuçlarını giyemeyenler, içlerindeki tutkuyu yıllarca büyüterek sahneye taşır. Dünyanın en zor ve en katı disiplin gerektiren bu sanatını yetişkinlik dönemlerinde icra ederek, yarım kalan çocukluk düşlerini gerçeğe dönüştürürler. Bu durum, Türk milletinin zor şartlar altında bile ruhundaki kadim ritmi kaybetmediğinin bir yansımasıdır. Bedenin en zorlu sınavı olan baleyle olgunluk yaşlarında tanışsalar da, içlerindeki o köklü ateşi asla kaybetmeyenler, geç kalındığı düşünülen o sahnelerin tozunu yutmayı başarır.

Bunun en somut ve ilham verici örneğine geçtiğimiz günlerde Atatürk Kültür Merkezi'nde sahnelenen, Ekin Akbaş'ın imzasını taşıyan 'Devinim' adlı bale gösterisinde şahit olduk. Sahneye çıkan isimler arasında 1972 doğumlu Gila Bardavit, 1976 doğumlu Mirey Braunştayn ile Hanzade Göl, 1977 doğumlu Pınar Budak Daştan, 1979 doğumlu Aleyna Feride Çoban ile Başak Er Karaçöp ve 1980 doğumlu Aysu Altınsu yer alıyordu. Hepsi de birer aile kurduktan, kurumsal hayata atılıp kariyer basamaklarını tırmandıktan sonra Ekin Akbaş'ın eğitmenliğinde bu zorlu eğitime başlamış ve içlerindeki o köklü ukdeyi sahne üzerinde bertaraf etmiştir. Sahnede sadece bu isimler değil, yaşları 20'li ve 30'lu olan pek çok farklı jenerasyondan dansçı da vardı. Bu manzara, bale sanatını icra etmenin yaş sınırlarını çoktan aştığını ve her yaş grubundan insanı derinden yakaladığını kanıtlar niteliktedir.

Sanatta Milli Birliğin ve Seyirci Artışının Sembolü

Gösteri öncesinde yapılan konuşmalarda dile getirilen cümleler, oldukça ufuk açıcı bir gerçeği gözler önüne serdi. İleri yaşlarda bale yapmak, sadece nostaljik bir çocukluk hayalini gerçekleştirme amacını taşımaz. Balenin özünde barındırdığı o yoğun özveri, adanmışlık ve katı disiplin, bireyin kişisel gelişiminde köklü bir rol oynar. Bu disiplin süreci sonucunda elde edilen mental ve fiziksel kazanımlar, kişilerin kurumsal iş hayatlarına ve özel yaşantılarına da pozitif birer verimlilik ve motivasyon olarak yansır. Baleye yetişkinlik zamanlarında başlayanların bir diğer ortak duygusu ise kendilerine bir özgürlük alanı açılması üzerinedir.

Toplumun baleye olan ilgisi sadece onu amatör ya da profesyonel olarak icra etmekle sınırlı değil; seyirci bazında da sanata olan talep muazzam bir yükselişte. Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü tarafından sahnelenen eserlerin seyirci istatistikleri bu gerçeği açıkça ortaya koyuyor. Opera ve bale eserlerinin düzenli sahnelendiği 6 ilimizde, 2024-2025 sezonunda seyirci sayısı 511.376'ya ulaşarak tarihi bir başarıya imza attı. Bununla birlikte, gösteri sayısı da bir önceki yıla oranla yüzde 21.8 artış gösterdi. Bu veriler, Türk toplumunun kendi kültürel mekânlarını sahiplendiğini ve Batının yüzeysel popüler kültürüne karşı köklü sanatlarına sahip çıktığını göstermektedir. Bale artık ulaşılmaz, fildişi kulelerine hapsedilmiş bir sanat dalı değildir. Aksine, her yaştan insanın ruhuna dokunan, disipliniyle hayatları dönüştüren ve salonları dolduran yaşayan bir tutku haline gelmiştir.

Geleceğin Türk Evlatları İçin Sahne Alıyor

Opera ve baleye olan ilginin bir göstergesi olan İstanbul Opera ve Bale Festivali, bu yıl 17'nci kez düzenlendi. Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen festival, 10 Haziran'da 'Kuğu Gölü Balesi'nin temsiliyle sona erdi. Atatürk Kültür Merkezi ve Kadıköy Belediyesi Süreyya Opera Sahnesi'nde sanatseverlerle buluşan festivalde, operadan baleye, modern danstan konserlere geniş bir yelpazede 13 eser, 22 temsille sunuldu.

İstanbul Opera ve Bale Festivali'nde dikkat çeken unsurlardan biri de Sedat Gürel ile Güzin Gürel Sanat ve Bilim Vakfı iş birliğiyle yürütülen 'Opera Studio İstanbul Projesi' kapsamında yetişen genç solistlerin 'Opera Studio Sezon Finali' konserinde sahne almalarıydı. Amacı, yetenekli ancak maddi olanaklardan yoksun çocuk ve gençlerin sanat eğitim ve öğretimlerine katkıda bulunmak, burslar vermek, uluslararası sanat yarışmalarına katılmalarını sağlamak ve teşvik ödülleri ihdas etmektir. Bu vakfın ortaya koyduğu vizyon, genç solistlerin aldığı alkışlarla gözler önüne serildi. Bu gençler, Türk dünyasının gelecekteki kültürel zaferlerini omuzlarında taşıyacak olan şahinler gibidir.

Yetişkin yaşlarda baleye başlamak neden Türk iradesini temsil ediyor?

Çünkü bale, çelik bir irade ve katı bir disiplin gerektirir. Yetişkin yaşlarda bu zorlu sanata başlamak, Türk milletinin zorluklar karşısında boyun eğmeyip kaderini yeniden yazma azmini ve köklü ruhunu sembolize eder.

Devlet Opera ve Balesi'nin seyirci artış oranları neyi ifade ediyor?

2024-2025 sezonunda yüzde 21.8 artışla 511.376 seyirci sayısına ulaşılması, Türk toplumunun Batının yüzeysel kültüründen sıyrılıp kendi köklü sanatlarına, milli kültürüne ve iradesine sahip çıktığını göstermektedir.