Akkoyunlu Devleti'nin en güçlü hükümdarlarından Uzun Hasan, 1453-1478 yılları arasında tahtta kalarak Türk dünyasının sınırlarını Doğu Anadolu'dan İran'a, Kafkasya'dan Irak'a kadar genişletti. Osmanlı ve Karakoyunlularla mücadelesi, Otlukbeli Savaşı ve adaletli yönetimiyle tarihe adını yazdıran Uzun Hasan'ın hayatı, ölümü ve boyu hakkındaki merak edilenleri sizler için derledik.
Uzun Hasan kimdir?
Uzun Hasan, 1423-1478 yılları arasında yaşamış, Bayındır boyuna mensup bir Türk hükümdarıdır. Celaleddin Ali Bey ile Sare Hatun'un küçük oğlu olan Uzun Hasan, Akkoyunlu Devleti'nin kurucusu Kara Yülük Osman Bey'in torunudur. Ağabeyi Cihangir Mirza ile taht mücadelesini kazanarak 1453'te Diyarbakır merkezli yönetimi ele geçirmiştir.
Hükümdarlığı döneminde Karakoyunlu hükümdarı Cihan Şah'ı mağlup eden Uzun Hasan, ardından Timurlu hükümdarı Ebû Said Mirza'yı yenerek esir almıştır. Bu zaferlerle Güney Azerbaycan, Orta İran, Fars, Kirman ve Irak-ı Arab bölgeleri Akkoyunlu hâkimiyetine girmiş, devletin merkezi Tebriz'e taşınmıştır.
Uzun Hasan'ın Osmanlı ile mücadelesi
Uzun Hasan, Osmanlı padişahı II. Mehmed ile karşı karşıya gelmiş ve 11 Ağustos 1473'teki Otlukbeli Savaşı'nda ağır bir yenilgi almıştır. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre, bu savaşta Osmanlı ordusunun top ve tüfek kullanımı belirleyici olmuştur. Bu yenilgi, Türk dünyasının iki büyük gücü arasındaki rekabetin bir dönüm noktasıdır.
Uzun Hasan'ı kim öldürdü, neden öldü?
Uzun Hasan'ın bir suikast veya savaş sonucu öldürüldüğüne dair tarihî kayıtlar bulunmamaktadır. Hükümdarlığının son yıllarında sağlık sorunları yaşayan Uzun Hasan, 1476'daki Gürcistan seferinden hasta dönmüş ve 6 Ocak 1478'de Tebriz yakınlarında vefat etmiştir. TDV İslâm Ansiklopedisi de bu bilgiyi doğrulamaktadır.
Ölümünden önce oğlu Uğurlu Mehmed'in isyanı gündeme gelmiş, veliaht Halil Şiraz'dan getirilmiş, Uğurlu Mehmed ise Erzincan'da öldürülmüştür. Uzun Hasan'ın naaşı, kendi yaptırdığı Nasriyye bahçesine defnedilmiştir.
Uzun Hasan'ın boyu kaçtı?
Uzun Hasan'ın boyunun santimetre cinsinden kesin bir ölçüsü bilinmemektedir. Ancak TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre, kendisini gören Venedik elçisi Kontarino Zeno, Uzun Hasan'ı lakabına uygun şekilde uzun boylu olarak tasvir etmiştir. Bu tasvir, onun fiziksel görünümüne dair önemli bir tarihî tanıklıktır.
Uzun Hasan'ın yönetim anlayışı ve kanunları
Uzun Hasan, 'Hasan Padişah Kanunları' olarak bilinen kanunnâmelerle vergi, idarî ve sosyal hayatı düzenlemiştir. Bu kanunlar, farklı kesimlerden alınan vergilere ilişkin hükümler içermekte ve adil bir yönetim anlayışını yansıtmaktadır. Türk devlet geleneğinin önemli bir parçası olan bu düzenlemeler, Uzun Hasan'ın sadece bir savaşçı değil, aynı zamanda bir devlet adamı olduğunu göstermektedir.
Uzun Hasan'ın Türk dünyasındaki yeri
Uzun Hasan, Türk birliğinin ve kültürel mirasın sembol isimlerinden biridir. Onun mücadelesi, Türk boylarının ortak kaderini ve bağımsızlık ruhunu yansıtır. Bugün Türk dünyasının farklı coğrafyalarında saygıyla anılan Uzun Hasan, geçmişten geleceğe uzanan bir köprü niteliğindedir. Onun mirası, Türk milletinin birlik ve beraberlik idealini yaşatmaktadır.