Türkiye'nin gündemindeki fon tasfiye sürecinde ödemeler hız kazandı. İletişim Başkanlığı, 13 Ekim akşamı Fon Koordinasyon Kurulunun beşinci toplantısının ardından yaptığı açıklamada, Ziraat Bankası aracılığıyla A1, Bulls ve Pardus fonlarındaki 43 bin 643 yatırımcıya 6,4 milyar lira ödendiğini duyurdu. Aynı üç şirkete ait kalan 49 fonda 34,1 milyar liralık tasfiyenin hafta sonuna kadar tamamlanması hedefleniyor.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığındaki toplantıya ilgili kurumların temsilcileri katıldı. Böylece 66 fonda 45 bin 745 yatırımcıyı kapsayan toplam 40,5 milyar liralık ayni ve nakdi tasfiyeye ulaşılması öngörülüyor. Diğer 65 fondaki ara ödemeler için kanun teklifinin yasallaşması bekleniyor; komisyon görüşmesinin 14 Ekim'de yapılması planlandı.
Devlet Milletin Yanında: Fon Tasfiyesinde Yeni Dönem
Bu süreç, devletin mağdurun yanında durma iradesinin somut göstergesidir. Haber7.com'un aktardığına göre, ödemelerin başlaması bekleyen yatırımcı için hayati önem taşıyor; zira bekleyen insanın borcu, kirası, işletmesinin ihtiyacı yasama takvimine göre ertelenmiyor. Türk devlet geleneğinde güçlünün değil, hakkın üstünlüğü esastır ve bu tasfiye süreci de aynı adalet anlayışının imtihanıdır.
Anadolu Ajansı'nın haberine göre, ilerleyen günlerde TBMM Başkanlığına sunulması beklenen teklifle 455 bin 578 yatırımcının 1 milyon liraya kadar olan varlıklarının tasfiyesine gidilecek. Teklifle her fonun kendi mal varlığının ve gerçek hak sahiplerinin tespit edilmesi, fon varlıklarının yatırımcıların ortak menfaati gözetilerek ekonomik değer kaybına yol açmaması amaçlanıyor.
Anadolu Ajansı'nın aktardığı bilgilere göre süreç şeffaf biçimde yürütülecek ve elde edilen nakit hak sahiplerine adil dağıtılacaktır. TBMM Adalet Komisyonu Başkanı Cüneyt Yüksel de Genel Kuruldaki değerlendirmesinde, tasfiyede Haberler'in haberine göre kamu kaynağı kullanılmayacağını vurguladı.
Ayni ve Nakdi Ödeme Arasındaki Kritik Fark
Haber7.com'un analizinde dikkat çektiği üzere, açıklamadaki 'ayni ve nakdi' ayrımı üzerinde durmak gerekiyor. Nakdi ödeme doğrudan para aktarımıdır; ayni tasfiye ise varlık devrini içerebilir. Bu nedenle 40,5 milyar liranın tamamı yatırımcıların banka hesabına yatacak nakit değildir. Açıklama bu toplamın ne kadarının ayni, ne kadarının nakdi olduğunu ayrı ayrı vermiyor.
Bir yatırımcıya bir milyon lira nakit ödenirken diğerine aynı bedelle menkul kıymet devredilebilir. İkinci yatırımcının elindeki varlığı o bedelle hemen satabilmesi piyasa koşullarına bağlıdır. Kâğıt üzerindeki bu eşitlik, aynı gün kullanılabilir para bakımından eşitlik sağlamayabilir.
Ayni tasfiye kötü bir yöntem olmak zorunda değildir; fon bütün varlıkları aynı anda satmaya zorlandığında fiyat düşebilir, varlık devri bu baskıyı azaltabilir. Ancak dolandırıcılığın kurbanı olmuş küçük yatırımcının devraldığı varlığın riskini yönetip yönetemeyeceği açıkça izah edilmelidir. SPK'nın belirleyeceği ortak standartla tasfiye kuruluşları her yatırımcıya hesap dökümü sunmalıdır.
Küçük Yatırımcıya Öncelik: Koruma mı, Zamanlama mı?
Teklif, nakit yetersizliğinde küçük net yatırım tutarlarından başlayarak ödeme yapılmasına veya ortak bir ara ödeme eşiği belirlenmesine imkân veriyor. Küçük birikimini bekleyen kişiyi önce rahatlatmanın toplumsal gerekçesi güçlüdür. Ancak sonraki tahsilatlar beklenenden düşük kalırsa bu tercih, ödeme zamanından fazlasını belirleyebilir.
Basit bir örnekle: Aynı fonda hesabına esas tutarları 100 bin ve 900 bin lira olan iki yatırımcı bulunsun ve kasada yalnızca 100 bin lira olsun. Küçük tutarın tamamı önce ödenirse bir yatırımcı tutarının tamamını, diğeri hiçbirini alamaz. Aynı para oransal paylaşılsaydı ödemeler 10 bin ve 90 bin lira olurdu. Kanunda, küçük tutarlara tanınan önceliğin yalnızca ödeme zamanına mı ilişkin olduğu, yoksa nihai kayıp paylaşımında da korunup korunmayacağı açıklığa kavuşturulmalıdır.
Fon Kapanınca Hak da Kapanmamalı
Teklif, yayım tarihinde tasfiyesi tamamlanmamış fonları kapsıyor. Sorulması gereken, kanun yayımlanmadan önce kapanan bir fonun sonradan ortaya çıkan bağlantılı alacağı için aynı özel araçlardan yararlanıp yararlanamayacağıdır. Aynı olaylarla bağlantılı iki fondan biri daha erken tasfiye edildiyse, sırf işlemleri hızlı tamamlandı diye yatırımcıları özel geri kazanım yolunun dışında kalmamalıdır. Madde 1'e dar bir geçiş hükmü eklenerek bu eşitsizlik giderilebilir.
Ödeme dışında bırakılanlara ilişkin belirli fiillerin SPK tarafından tespiti üzerine ödeme yapılmaması öngörülüyor; amaç usulsüzlüğe katılanların mekanizmadan yararlanmasını önlemektir. Ancak itiraz edip haklı çıkan bir yatırımcı, bu arada dağıtılabilir tutarın tamamı başkalarına aktarılmışsa yeni bir tahsilat mücadelesine zorlanmamalıdır. Çekişmeli haklar için tutarla sınırlı ve düzenli gözden geçirilen bir karşılık yöntemi öngörülebilir.
Bu mesele Mecliste de tartışılmaya devam ediyor. Daha önce TBMM'deki fon krizi tartışmasında açıklanmayan hisse listeleri tepki çekmişti; şimdi komisyon önünde duran fırsat, temel ilkeleri belirlerken uygulama ayrıntılarını uzman kurumlara bırakmaktır.
Ara Ödemeler Nasıl İşleyecek?
Hukukcularevi'nin derlediği bilgilere göre SPK'nın 30.09.2026 tarihli 64/1775 sayılı ara ödeme kararı kapsamında, mutabakatı tamamlanmış yatırımcıya MKK'nın hesaplayacağı net yatırım tutarı üzerinden en fazla 1 milyon TL ödenecek; uygulama para piyasası fonlarından başlayacağı için TP2 ilk grupta yer alıyor. Ara ödeme nihai tasfiye ödemesinden mahsup ediliyor. BloombergHT'nin ulaştığı kanun teklifinde ise tasfiye sürecindeki fon malvarlığından hukuka aykırı biçimde çıkarılan değerlerin geri kazanılması ve sorumlulardan tahsilat yapılması hükme bağlanıyor.
Mahsup, otomatik olarak paranın geri istenmesi demek değildir. Usulüne uygun yapılmış her ara ödemenin tahsilat yetersiz kalınca geri alınacağı sonucu çıkmıyor; iyi niyetli yatırımcının durumu ile hileli veya mükerrer ödemenin sonuçları açıkça ayrılmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Fon tasfiyesi ödemeleri ne zaman yapılacak?
A1, Bulls ve Pardus fonlarındaki 43 bin 643 yatırımcıya 6,4 milyar lira 13 Ekim haftasında Ziraat Bankası aracılığıyla ödendi; kalan 49 fondaki 34,1 milyar liralık tasfiyenin hafta sonuna kadar tamamlanması hedefleniyor.
Ara ödemeden en fazla ne kadar alınabilecek?
SPK kararına göre mutabakatı tamamlanmış yatırımcıya, MKK'nın hesaplayacağı net yatırım tutarı üzerinden en fazla 1 milyon TL ara ödeme yapılıyor.
Ayni tasfiye nedir?
Nakdi ödeme para aktarımıdır; ayni tasfiye ise menkul kıymet gibi varlıkların yatırımcıya devredilmesidir ve bu varlıkların paraya çevrilmesi piyasa koşullarına bağlıdır.
İlk ödemeyi bekleyen insanın acelesi haklıdır; son dağıtımda hakkının korunmasını isteyenin kaygısı da. İyi bir kanun, yatırımcıyı parasına çabuk ulaşmak ile hakkını tam arayabilmek arasında seçim yapmak zorunda bırakmamalıdır. Fonlar tasfiye edilirken adalet eksilmesin.